close
تبلیغات در اینترنت
مبانی فکری حکومت اسلامی (5)
شنبه 28 مهر 1397
تاریخ امروز :

تدبر در قرآن آیه قرآن

چهارشنبه 11 اردیبهشت 1387 دریافت رایگان نرم افزار جامع پیرامون ولایت فقیه مطالعه بیشتر

جمعه 04 اردیبهشت 1394 بایسته های اعتقادی (امامت) در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

جمعه 07 فروردین 1394 بایسته های اخلاقی در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

جمعه 10 تیر 1390 مديريت و اخلاق مديران در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

چهارشنبه 11 خرداد 1390 امامت حضرت علی در آئینه سنت مطالعه بیشتر

یکشنبه 08 خرداد 1390 جلوه های بلاغت در نهج البلاغه مطالعه بیشتر

سه شنبه 20 اردیبهشت 1390 سيماي امام علي(ع) در مثنوي معنوي مطالعه بیشتر

دانشنامه ی امام علی (ع)

معرفی برترین پایگاه های مجازی اهل بیت (س)

ذکر ایام هفته

موضوعات

  • مبانی فکری حکومت اسلامی (5)

    نظرات:

     

    دلایل لزوم تشکیل حکومت اسلامی و ولایت فقیه

    شکی نیست که حکومت از ضروری ترین نیازهای یک جامعه است و بدون حکومت اختلال نظام در اجتماع انسانی پدید می آید و ادامه حیات اجتماعی امکان پذیر نیست و از طرفی می دانیم که اسلام به همه نیازها و ضرورت های انسان پاسخ مثبت داده و برای آن قانون وضع نموده است تا آنجا که برای مسائل غیر ضروری و پیش پا افتاده نیز احکمی قرار داده است. نتیجه آنکه باید در زمان غیبت امام (ع) نیز پیش بینی لازم را برای ضروری ترین و حیاتی ترین مسائل جامعه که حکومت است نموده باشد و نمی شود باور کرد که اسلام برای این مقطع از زمان که ممکن است طولانی هم باشد هیچ نوع پیش بنی نکرده باشد زیرا فرض اینکه در جامعه ای حکومت اسلامی نباشد مساوی است با اینکه اسلام نباشد.

    چه اینکه قوانین اجتماعی و سیاسی اسلام از قبیل مسائل اخلاقی و عبادی اسلام باقی می ماند که آنهم در یک حکومت طاغوتی و غیر اسلامی بطور صحیح و کامل پیاده نخواهد شد و در نتیجه هیچ یک از احکام ومسائل اسلامی بدون حکومت و نظام اسلامی بطور کامل اجرا نمی گردد. بدیهی است که اسلام برای همه زمانها و همه انسانها است و محدود به زمان پیامبر و ائمه اثنی عشر سلام الله علیهم نیست. بنابراین برای حفظ نظام و پیاده شدن اسلام که قطعاً مطلوب و مورد خواست خداوند است حکومت هم مطلوب و خواسته او است و از اموری است که لازم است جامعه مسلمین در انجامش بکوشند.

    لزوم موسسات اجرائی

    مجموعه قانون , برای اصلاح جامعه کافی نیست برای اینکه قانون مایه اصلاح و سعادت بشر شود به قوه اجرائیه و مجری احتیاج دارد. بهمین جهت خداوند متعال در کنار فرستادن یک مجموعه قانون ( یعنی حکم شرع ) یک حکومت و دستگاه اجرا و اداره مستقر کرده است. رسول اکرم (ص) در راس تشکیلات اجرائی و اداری جامعه مسلمانان قرار داشت . علاوه بر ابلاغ وحی و بیان و تفسیر عقاید و احکام و نظامات اسلام به اجرای احکام و برقراری نظامات اسلام همت گماشته بود تا دولت اسلام را به وجود آورد و در آن زمان مثلاً به بیان قانون جزا اکتفا نمی کرد بلکه در ضمن به اجرای آن می پرداخت دست می برید ، حد می زد ، و رجم می کرد . پس از رسول اکرم (ص) خلیفه همین وظیفه و مقام را دارد.

    رسول اکرم (ص) که خلیفه تعیین کرد فقط برای عقاید و احکام نبود بلکه همچنین برای اجرای احکام و تنفیذ قوانین بود . وظیفه اجرای احکام و برقراری نظامات اسلام بود که تعیین خلیفه را تا حدی مهم گردانیده بود که بدون آن پیغمبر اکرم (ص) «مابلغ رسالته» رسالت خویش را به اتمام نمی رسانید . زیرا مسلمانان پس از رسول اکرم نیز به کسی احتیاج داشتند که اجرای قوانین کند نظامات اسلام را در جامعه برقرار گرداند تا سعادت دنیا و آخرتشان تامین شود. اصولاً قانون و نظامات اجتماعی ، مجری لازم دارد ، در همه کشورهای عالم و همیشه اینطور است که قانون گذاری به تنهائی فایده ندارد . قانون گذری به تنهائی سعادت بشر را تامین نمی کند پس از تشریع قانون بایستی قوه مجریه ای به وجود آید . قوه مجریه آنست که قوانین و احکام عادلانه دادگاهها را عاید مردم می سازد بهمین جهت اسلام همانطور که قانون گذاری کرده قوه هم قرار داده است ولی امر متصدی قوه مجریه هم هست.

    سنت و رویه رسول اکرم (ص)

    سنت و رویه رسول اکرم دلیل بر لزوم تشکیل حکومت است. زیرا اولاً خود تشکیل حکومت داد و تاریخ گواهی می دهد که تشکیل حکومت داد و اجرای قوانین و برقراری نظامات اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاسته است والی به اطراف می فرستاده ، به قضاوت می نشسته و قاضی نصب می فرموده ، سفرائی به خارج و نزد روسای قبائل و پادشاهان روانه می کرده ، معاهده و پیمان می بسته ، جنگ را فرماندهی می کرده و خلاصه احکام حکومتی را به جریان می انداخته است . ثانیاً برای پس از خود به فرمان خدا تعیین حاکم کرده است . وقتی خداوند متعال برای جامعه پس از پیامبر اکرم (ص) تعیین حاکم می کند به این معنی است که حکومت پس از رحلت رسول اکرم (ص) نیز لازم است و چون رسول اکرم (ص) با وصیت خویش فرمان الهی را بلاغ می نماید ضرورت تشکیل حکومت را نیز می رساند.

    ضرورت استمرار اجرای احکام

    بدیهی است ضرورت اجرای احکام که تشکیل حکومت رسول اکرم(ص) را لازم آورده منحصر و محدود به زمان آن حضرت نیست و پس از رحلت رسول اکرم (ص) نیز ادامه دارد. طبق آیه شریفه احکام اسلام محدود به زمان و مکانی نیست و تا ابد باقی و لازم الاجرا است و تنها برای زمان رسول اکرم (ص) نیامده تا پس از آن متروک شود و دیگر حدود و قصاص یعنی قانون جزائی اسلام اجرا نشود و یا انواع مالیاتهای مقرر گرفته نشود و یا دفاع از سرزمین و امت اسلام تعطیل گردد . این حرف که قوانین اسلام تعطیل پذیر یا منحصر و محدود به زمان یا مکانی است برخلاف ضروریات اعتقادی اسلام است.

    بنابراین چون اجرای احکام پس از رسول اکرم (ص) و تا ابد ضرورت دارد تشکیل حکومت و برقراری دستگاه اجرا و اداره ضروریات می یابد . بدون تشکیل حکومت و بدون تشکیل دستگاه اجرا و اداره که همه جریانات و فعالیت های افراد را از طریق اجرای احکام تحت نظام عادلانه در آورد هرج و مرج بوجود می آید و فساد اجتماعی و اعتقادی و اخلاقی پدید می آید . پس برای اینکه هرج و مرج و عنان گسیختگی پیش نیاید و جامعه دچار فساد نشود چاره ای نیست جز تشکیل حکومت و انتظام بخشیدن به همه اموری که در کشور جریان می یابد. بنابراین ، به ضرورت شرع و عقل آنچه در دوره حیات رسول اکرم (ص) و زمان امیر المومنین علی بن ابی طالب لازم بوده یعنی جکومت و دستگاه اجرا و اداره پس از ایشان و در زمان ما نیز لازم است. برای روشن شدن مطالب این سوال را مطرح می کنیم؛ از غیبت صغری تا کنون که هزار و چند صد سال می گذرد و ممکن است صدهزار سال دیگر بگذرد و مصلحت اقتضا نکند که حضرت تشریف بیاورد ، در طول این مدت مدید احکام اسلام باید زمین بماند و اجرا نشود ؟ و هر که کاری خواست بکند ؟ هرج و مرج است ؟ قوانینی که پیغمبر اسلام در راه بیان و تبلیغ و نشر و اجرای ان بیست و سه سال زحمت طاقت فرسا کشید فقط برای مدت محدودی بود ؟ آیا خدا اجرای احکامش را محدود کرد به دویست سال ؟ و پس از غیبت صغری اسلام دیگر همه چیزش را رها کرده است؟

    اعتقاد به چنین مطالبی یا اظهار آنها بدتر از اعتقاد و اظهار منسوخ شدن اسلام است. هیچکس نمی تواند بگوید دیگر لازم نیست از حدود و ثغور و تمامیت ارضی وطن اسلامی دفاع کنیم یا امروز مالیات و جزیه و خراج و خمس و زکات نباید گرفته شود ، قانون کیفری اسلام و دیت و قصاص باید تعطیل شود هر که اظهار کند که تشکیل حکومت اسلامی ضرورت ندارد منکر ضرورت اجرای احکام اسلام شده و جامعیت احکام و جاودانگی دین مبیتن اسلام را انکار کرده است.

    رویه امیر المومنین علی بن ابطالب (ع)

    پس از رحلت رسول اکرم (ص) هیچ یک از مسلمانان در این معنی که حکومت لازم است تردید نداشت. هیچکس نگفت حکومت لازم نداریم چنین حرفی از هیچکس شنیده نشد . در ضرورت تشکیل حکومت ، همه اتفاق نظر داشتند . اختلاف فقط در کسی بود که عهده دار این امر شود و رئیس دولت باشد ، لهذا پس از رسول اکرم (ص) در زمان متصدیان خلافت و زمان حضرت امیر (ع) هم حکومت تشکیل شد ، سازمان دولتی وجود داشت و اداره و اجرا صورت می گرفت.

    ماهیت و کیفیت قوانین اسلام

    دلیل دیگر بر لزوم تشکیل حکومت، ماهیت و کیفیت قوانین اسلام و احکام شرع است . ماهیت و کیفیت این قوانین می رساند که برای تکوین یک دولت و برای اداره سیاسی و اقتصادی و فرهنگی جامعه تشریح گشته است. اولاً : احکام شرع حاوی قوانین و مقررات متنوعی است که یک نظام کار اجتماعی را می سازد . در این نظام حقوقی ، هر چه بشر نیاز دارد فراهم آمده است ، از طرز معاشرت با همسایه ، اولاد و عشیرعه قوم و خویش ، همشهری وامور خصوصی و زندگی زناشوئی گرفته تا مقررات مربوط به جنگ و صلح و مراوده با سایر ملل ، از قوانین جزائی تا حقوق تجارت و صنعت کشاورزی برای قبل از انجام نکاح چگونه صورت بگیرد و خوراک انسان در آن هنگام یا موقع انعقاد نطفه چه باشد در دوره شیر خوارگی چه وظائفی بر عهده پدر و مادر است و بچه چونه باید تربیت شود و سلوک مرد و زن با همدیگر و با فرزندان چگونه باشد. برای همه این مراحل دستور و قانون دارد تا انسان تربیت کند انسان کامل و فاضل ، انسانی که قانون متحرک و مجسم است و مجری داوطلب و خودکار قانون است. معلوم است که اسلام تا چه حد به حکومت و روابط سیاسی و اقتصادی جامعه اهتمام می ورزد تا همه شرایط به خدمت تربیت انسان مهذب و با فضیلت درآید. قران مجید و سنت شامل همه دستورات و احکامی است که بشر برای سعادت و کمال خود احتیاج دارد.

    در کتاب اصول کافی فصلی است بعنوان تمام احتیاجات مردم در کتاب و سنت بیان شده است و کتاب یعنی قرآن تبیان کل شیء است روشنگر همه چیز و همه امور است. امام سوگند یاد می کند که تمام آنچه ملت احتیاج دارد در کتاب و سنت هست در این شکی نیست. ثانیاً : با دقت و کیفیت احکام شرع در می یابیم که اجرای آنها و عمل به آنها مستلزم تشکیل حکومت است و بدون تاسیس یک دستگاه عظیم و پهناور اجرا و اداره نمی توان به وظیفه اجرای احکام الهی عمل کرد ، اکنون بعضی موارد را ذکر می کنیم:

    احکام مالی

    احکام مالی مانند خمس ، زکات ، خراج و مالیاتهائی که در این آئین مقدس تعیین شده قطعاً بعنوان نفقه و مخارج فقرا نیست بلکه برای تامین مخارج ضروری یک دولت بزرگ و رفع نیازمندیهای یک حکومت است . این امور بودجه هنگفتی را تشکیل می دهند که باید صرف مصالح اسلامی بشود مقدار ناچیزی که شاید نسبت به کل درامد از یک میلیونیم هم کمتر باشد به فقرا و مستحقین داده می شود ، یعنی آنها که نمی توانند هزینه زندگی خود را از راه کسب و کار بدست آورند و یا توانائی کارکردن ندارند و مقداری هم صرف گسترش علم و تبلیغ اسلامی و حفظ حوزه های علمی و دینی می شود ، و بقیه در مصالح اسلام و مسلمین صرف می شود . هدف از جمع آوری این بودجه هنگفت اداره تشکیلات اداری و سیاسی و فرهنگی مجتمع اسلامی است. آیا تعیین چنین بودجه وسیع و دامنه دار دلیل بر این نیست که اسلام تشکیل حکومت را لازم می داند و برای این منظور راههی دریافت بودجه ان را نیز تعیین کرده است.

    احکام دفاع

    مراد از این احکام ، احکام راجع به حفظ نظام اجتماعی اسلام و دفاع از تمامیت ارضی و استقلال کشور اسلامی و حفظ مرزها و سر حدات آن از رخنه و هجوم کفار و دشمنان دین است. با مراجعه به آیات و اخبار روشن می شود که اسلام تا چه حد به این احکام اهمیت داده است. حضرت علی (ع) در عهدنامه به مالک اشتر سپاه را موجب عزت دین و حافظ رعیت و زینت فرماندهان شمرده است و فرموده « مردم جز به توسط ارتش پایدار نخواهد ماند ». آیه ای از قران نیز به پیامبر دستور داده است که:« و اعدوا لهم ما استطعتم من قوه » برای مبارزه با دشمن انچه که از نیروی انتظامی در استطاعت دارید اماده نمائید و این می رساند که اسلام چه اندازه به این مسئله اهمیت داده که به ملت اسلام دستور می دهد که به هر اندازه که ممکن باشد ، اسلحه و قوای دفاعی تهیه کنند و در هر عصری حتی در دوره صلح مراقب باشند تا دشمن نتواند آنها را غافلگیر کند و به کشور اسلامی حمله نماید و دستور داده است که در صورت حمله دشمن بر همه افراد مسلمین واجب است از تمامیت ارضی و استقلال کشور اسلامی دفاع نمایند. شاهد زنده آن ، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران می باشد که با وجود حمایت تمام قدرتهای جهانی بویژه آمریکای جهانخوار بطور مستقیم و غیر مستقیم از عراق ، امت شهید پرور ایران با رهبری امام امت قدس سره و اتحاد و یگانگی بر محور مکتب حیات بخش اسلام توانستند با دفاع مقدس خویش از آرمانهای انقلاب اسلامی حراست نموده و پرچم مبارزه با کفر و استکبار جهانی را همچنان برافراشته نگه دارند.

    احکام حقوقی و جزائی

    بخش بزرگی از کتابهای فقه در پیرامون احکام قضاء حدود برای برخی از گناهها و دیه و ... می باشد. در اسلام برای برخی از گناهها مانند دزدی ، شرابخواری ، آدمکشی مجازاتهائی مشخص شده و برای برخی از گناهان ، مجازات معین کند و اجرای این حدود در اسلام اهمیت بسیار دارد و بدون آن جلوی گناه و تجاوز گرفته نمی شود و این ناپاکیها از جامعه اسلامی زدوده نمی شود. آیا بدون حکومت می توان به این کارها اقدام کرد یا اینکه برای اجرای آنها باید حکومت و دستگاه قضاوتی تشکیل داد که دارای قدرت اجرائی باشد؟

    ایجاد عدالت و رفع ستم

    یکی از هدفهای بعثت پیامبران ایجاد عدالت در میان مردم است. ما پیامبران را با نشانه های روشن فرستادیم و با آنها کتاب و میزان را فرو فرستادیم تا مردم برای بر پائی قسط بپاخیزند. پیلامبران الهی برای اجرای این هدف به تشکیل حکومت پرداخته یا در پی تشکیل آن بوده اند و این وظیفه ( ایجاد عدالت و جلوگیری از ستم و ظلم ) پس از پیامبر امامان و علمای دینی نهاده شده است و امیر المومنین در آغاز حکومت خود دلیل پذیرفتن آن را گرفتن حق ستمدیده از ستمگر می شمرد. «اما والذی فلق الحبه و برء النسمه لولا خضور الحاضر و قیام الحجه بوجود الناصر ، و ما اخذ الله علی العلماء ان یقاروا علی کظمه ظالم و لاسغب مظلوم ، لا لقیت حبلها علی غاربها ...» «سوگند به آن کسیکه دانه را شکافت و انسان را خلق نمود. اگر این افراد نمی شدند و به سبب وجود یاران، حجت تمام نمی شد و خدا از دانشمندان پیمان نگرفته بود که بر سیری ظالم و گرسنگی مظلوم راضی نشوند افسار شتر خلافت را بر کوهان آن می انداختیم و رهایش می کردم» پس بر علمای اسلام است که به این کار قیام کنند همچنانکه امام خمینی می فرمایند: «علمای اسلام موظفند با انحصار طلبی و استفاده های نا مشروع ستمگران مبارزه کنند و نگذارند عده کثیری گرسنه و محروم باشند و در کنار آنها ستمگران غارتگر و حرامخوار در ناز و نعمت بسر ببرند»

     

    همچنین مطالبی با این موضوع را مطالعه نمایید

    • امامت حضرت علی در آئینه سنت
    • امام زمان عج در خطبه ی غدیر
    • مبانی فکری حکومت اسلامی (7)
    • مبانی فکری حکومت اسلامی (6)
    • مبانی فکری حکومت اسلامی (3)
    • مبانی فکری حکومت اسلامی (2)

درباره ما